صبحي الصالح ( مترجم : محمد مجتهد شبسترى )

72

مباحث في علوم القرآن ( پژوهشهائى درباره قرآن و وحى ) ( فارسى )

دريافت كرده به مردم قصور ورزد يا آنها را به خطا و اشتباه ، عوضى تحويل آنها دهد . چهارم اينكه آيا ممكن است پيامبر در غير موارد سه‌گانه ياد شده و مثلا در تدبير امور جامعه يا از نظرهائى كه در موارد عادى زندگى اظهار مينمايد و تصميم‌هائى كه مىگيرد و به اصطلاح در « موارد اجتهادى » كه همه انسانها در اين موارد بر اساس تفكر و تجربه و معلومات عادى خود اجتهاد مىكنند دچار خطا و اشتباه شود ؟ آنچه مورد اتفاق همه‌ى علماى اسلام است اينست كه همه پيامبران در سه مورد اول ، يعنى ارتكاب معصيت ، خطا و اشتباه در دريافت وحى ، و خطا و اشتباه در تبليغ وحى و اداء رسالت ، معصوم بوده‌اند در اين مطلب هيچ اختلافى ميان علماى شيعه و سنى نيست . در علم كلام بر اين مطلب دلايل عقلى اقامه شده و آيات متعددى از قرآن مجيد نيز بر اين مطلب دلالت دارند كه از جمله آنها اين آيات است : كانَ النَّاسُ أُمَّةً واحِدَةً فَبَعَثَ اللَّهُ النَّبِيِّينَ مُبَشِّرِينَ وَ مُنْذِرِينَ وَ أَنْزَلَ مَعَهُمُ الْكِتابَ بِالْحَقِّ لِيَحْكُمَ بَيْنَ النَّاسِ فِيمَا اخْتَلَفُوا فِيهِ وَ مَا اخْتَلَفَ فِيهِ إِلَّا الَّذِينَ أُوتُوهُ مِنْ بَعْدِ ما جاءَتْهُمُ الْبَيِّناتُ بَغْياً بَيْنَهُمْ فَهَدَى اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا لِمَا اخْتَلَفُوا فِيهِ مِنَ الْحَقِّ بِإِذْنِهِ . . . ( البقره 213 ) « مردم ( در آغاز ) يك دسته بيشتر نبودند ( و تضادى در ميان آنها وجود نداشت ، تدريجا جوامع و طبقات پديد آمدند ) سپس در ميان آنها اختلافات ( و تضادهائى ) بوجود آمد ، خداوند پيامبران را برانگيخت تا مردم را بشارت دهند و انذار كنند ، و كتاب آسمانى كه بسوى حق دعوت مىكرد بر آنها نازل نمود ، تا در ميان مردم در آنچه اختلاف داشتند حكومت كند ( افراد با ايمان در آن اختلاف نكردند ) فقط ( گروهى از ) كسانى كه كتاب را دريافت داشته بودند و نشانه‌هاى روشن به آنها رسيده بود ، بخاطر انحراف از حق و ستمگرى در آن اختلاف كردند ، خداوند آنهائى را كه ايمان آورده بودند ، بحقيقت آنچه مورد اختلاف